Culturele zaken; Lesidee over de Wilhelmina Boom

Tijdens de les van cultuureducatie mocht je een culturele bezienswaardigheid uitzoeken. Bij die bezienswaardigheid moest je een les idee maken voor verschillende vakken. Wij kozen de Wilhelmina Boom die in Leeuwarden staat. Onze doelgroep ligt ongeveer rond groep 3/4. - van welk materiaal is het hek gemaakt

Techniek
- welke figuren/vormen zie je in het hek?

Doe opdracht: maak nu zelf een poortje met verschillende vormen.

Geschiedenis
- waarom is dit gemaakt?
- voor wie is dit gemaakt?
- wanneer is dit gemaakt?

Opdracht: zoek uit in welk jaar de boom is geplant.

Wiskunde
- wat is de omtrek van de boom?
- staat de boom precies in het midden?
Doe opdracht: Meet de omtrek van het hek eromheen. 


Taal

- maak een gedicht over de boom.
- wat is een koningin?

Doe opdracht: Schrijf een brief voor koningin Wilhelmina.

Natuur
- Wat voor boom is het?
- Komen er vruchten aan deze boom?

Denk opdracht: Bij geschiedenis heb je uitgezocht hoe oud de boom was. Nu kun je ook schatten hoeveel ringen (leeftijd) de boom ongeveer heeft. Hoeveel zijn het er? 

Aardrijkskunde
- wat staat er om de boom heen (omgeving)?
- kan je de boom op google maps vinden?
Doe opdracht: Maak een plattegrond van de boom en omgeving.

Beeldende Vorming
- wat voor kleuren zie je?
- wat voor vormen zie je?
Doe opdracht: Ontwerp je eigen poortje (met eigen familienaam).

In samenwerking met Lotte Geurkink en Anna de Haan.


Liefs,

Anneke

Culturele hoogtepunten

Culturele hoogtepunten

In dit blog zal ik vier culturele hoogtepunten onderzoeken en beschrijven. Ook staat bij de Sint Vituskerk, die ik ga onderzoeken, het reisje wat ik heb gemaakt met de kinderen van groep 1.

Vijverzathe



Rigtje Boelstra huwde Jan Nannes Wassenaar, veefokker uit Jelsum. Het echtpaar was zeer succesvol in de veefokkerij en hun vee behoorde gedurende decennia tot de absolute top van de Friese veefokkerij. Hun boerderij, Vijverzathe te Jelsum, werd door vele hooggeplaatsten uit binnen- en buitenland bezocht, met als hoogtepunt het bezoek van de Sjah van Perzië. Het echtpaar heeft veel gereisd en hun vee op haast alle continenten getoond en verkocht. 









De tuin in Jelsum is aangelegd in 1890 als wandeltuin. De tuin heeft beuken en kastanjebomen en wandelpaden door de gehele tuin. De tuin is afgesloten met een hek waarom 'Vijverzathe' op staat geschreven. Om de tuin zit water. 







 Zelfs koningin Juliana is bij de Vijverzathe geweest!











Dwarshuis boerderij in eclectische stijl


De Dwarshuis boerderij is in 1869 onder Eclectische architectuur gebouwd ter plaatse van een reeds bestaande boerderij van het kop-hals-romptype (Eekhoff, 1856). De boerderij is vermoedelijk ontworpen én gebouwd door S. Reitsma en Zonen uit Beetgum, die op de gedenksteen in de schuur als bouwmeesters worden vermeld; de eerste steen is gelegd door Johannes E. Bonnema op 1 april 1869. De rechte achtergevel is karakteristiek voor een akkerbouwbedrijf (gemengd bedrijf met als hoofdtak akkerbouw).
Het schilddak is belegd met zwart geglazuurde platte Friese pannen en heeft twee schoorstenen met dekborden op de hoeken. De voorgevel aan de oostzijde is symmetrisch ingedeeld met een ingangspartij in het midden die tot een dakkapel is opgemetseld.
Een tuinontwerp is niet herkenbaar: bij de oprit in de voortuin staan nog één kroonpiep en een kastanjeboom




De kerk van Jelsum

Binnenkant van de kerk van Jelsum

De eenbeukige kerk uit de 12e eeuw heeft een middenschip van tufsteen. De zadeldaktoren uit de 13e eeuw heeft twee klokken. De luidklok uit 1671 is van klokkengieter Petrus Overney. De kerk is een rijksmonument.

Het interieur wordt gedekt door een houten tongewelf. Het orgel uit 1834 is gemaakt door Van Dam en is in 2011 gerestaureerd door Bakker en Timmenga. Er bevinden zich twee herenbanken en enkele grafzerken, waaronder die van predikant en theoloog Balthasar Bekker.

























De Sint-Vitus kerk in Stiens

De Sint Vituskerk in Stiens is één van de oudste en meest karakteristieke dorpskerken in Fryslân. De muren van de kerk vertellen veel over de lange en bewogen geschiedenis. De oudste delen van de kerk zijn van omstreeks 1100. Dus al meer dan 900 jaar lang is deze kerk bepalend voor het dorpsbeeld van Stiens. Het is mogelijk dat er voor 1100 op deze zelfde terp een houten kerkje heeft gestaan. In ieder geval is er in dit dorp al 900 jaar de positieve invloed van het christelijk geloof, dat in de loop van de eeuwen zo bepalend is geworden voor onze manier van samenleven in dit land: vreedzaam, in onderling respect en met oog voor de zwakke medemens.

De oorspronkelijke kerk was gebouwd van tufsteen, dat per schip werd aangevoerd uit de Eiffel. Deze kerk had een ingebouwde toren, zoals nu nog bijvoorbeeld de kerk in Hijum. In de loop van de tijd ging de toren en de hele muur aan de westkant steeds meer overhellen. Dat is nog goed zichtbaar links boven de ingangsdeur. Daarom werden toren en westmuur grotendeels afgebroken en werd er omstreeks 1400 een nieuwe toren gebouwd van baksteen, de z.g. kloostermoppen. De hoogte is 34 meter. Ook deze toren staat enigszins uit het lood.




Naam
Kerken door deze kloosterlingen gesticht kregen steeds de naam van de heilige Vitus. De kerk in Stiens was de zusterkerk van de voormalige hoofdkerk van Leeuwarden, die ook Sint Vituskerk heette. Daarvan staat nu alleen nog maar de toren: de Oldehove. 
De tweede beschermheilige van de kerk is Anna, de moeder van Maria, de grootmoeder van Jezus. Op de twee lege sokkels naast de deur in de toren hebben waarschijnlijk de beelden van Vitus en Anna gestaan.
Naar het oosten
De kerk is gebouwd als een lang gerekte hal, gericht naar het oosten. In het oosten gaat de zon op. De opgaande zon, die licht en warmte geeft staat symbool voor onze Heer Jezus Christus, die het licht van de wereld is. De doden in de kerk en op het kerkhof zijn ook allemaal begraven in oostwaartse richting. Zo wachten zij als het ware op de komst van de Heer, die hen bij zijn komst uit hun graven zal doen opstaan.

Bezoekje aan de kerk


Op dinsdag 26 maart ben ik met groep 1 langs de Sint-Vitus kerk gelopen. 

Voordat we naar de kerk ging zijn we eerst langs een paar eendenkorven geweest, omdat het thema van deze wandeling 'lente' was. Op de terugreis kwamen we langs de kerk, we zijn er heel even blijven staan en toen heb ik wat verteld over de kerk zoals de torens, de koor, de naam enzovoort. De kinderen vonden het wel een 'mooie kerk' zeiden ze, maar meer reacties kreeg ik niet van de groep behalve 'juf, we zijn moe'. Dus een lang bezoekje langs deze kerk was het niet. 

Culturele plattegrond

Culturele plattegrond

Allereerst begin ik met een inventarisatie van alle culturele zaken in de omgeving van mijn stage school; 

Object	Functie	Bouwjaar	Locatie
Kop-hals-rompboerderij	Boerderij	18de eeuw	Dekemawei 1
Boerderij met dwars gebouwd woonhuis met ingang in het midden	Boerderij	1839 (schuur) 1844 (boerderij)	Dekemawei 3
Kop-hals-rompboerderij met onderkelderd voorhuis met zesruitsvensters tussen topgevels waarboven schoorstenen met borden	Boerderij	1850	Op ‘e terp 7
Kerk van Jelsum	Hervormde kerk	13de eeuw	Op ‘e Terp 26
Kop-hals-boerderij met woongedeelte onder zadeldak tegen topgevel	Boerderij	Late 18de eeuw	Piter Rindertsreedsje 3
Vijverzathe	Kapitaal Boerderij	1890	Langhusterdyk 1
Vijverzathe tuin	Tuin, park en plantsoen	1890	Langhusterdyk 1
Haskerazathe	Boerderij	1893	Haskedyk 2
Haskerazathe, koetshuis	Bijgebouwen kastelen enzovoort	1900	Haskedyk 2
Dwarshuisboerderij in eclectische stijl	Boerderij	1869	Op ‘e Terp 16

Al deze culture zaken heb ik gevonden in het dorp Jelsum. Dit is een dorp gelegen naast het dorp waar ik stage loop. Ik heb in dit dorp de tien monumenten gevonden omdat er in het dorp waar ik stage loop maar een paar monumenten waren. Het monument wat ik wel heb gevonden was een Kerk;

Sint-Vitus Kerk, een hervormde kerk waaraan veel is gesleuteld in de loop van de jaren. De jaargetijden kunt u hieronder vinden; 

ca. 1100 is het schip gebouwd. 

13de eeuw een koor. 

1450-1500 een toren.

15de eeuw is de koor verhoogd.

1898 is de toren hersteld.

19de eeuw was de sluiting van de koor.

1955 was een restauratie van de toren.

1974 was de restauratie van de kerk.                       

2005 restauratie van de toren. 

Ik heb besloten om met de kinderen richting deze kerk te gaan en niet om de route te lopen in het andere dorp omdat dit te ver weg is voor de kinderen (groep 1). 

Meer informatie over deze kerk kunt u vinden in een nieuw blog. 

Culturele plattegrond (van Jelsum)

Ik heb de plattegrond in twee delen verdeeld zodat je de details wat beter kan zien (klik op de foto voor vergroting). Zo zie je bijvoorbeeld heel leuk bij punt 7 en 8, dat dat het kapitale boerderij is met de tuin, park en plantsoen. 

De route kunt u in de afbeelding hieronder bekijken;

Liefs, 

Anneke